zamknij [x]
oprogramowanie komputerowe arisco

Domy Prawo O DPS, Kontakt

AGE Platform - Europejski projekt Eustacea w ramach programu Unii Europejskiej Daphne

wstecz

(aut. Stowarzyszenie AGE Platform - MEDI 1/2011; dps.pl 14.06.2011)

 

 

Przemoc wobec osób starszych jest przestępstwem. Skończmy z tym teraz! Oto, co mówiła ulotka z Wielkiej Brytanii. "Skończmy z tym teraz!" jest hasłem, które stara się realizować większość państw członkowskich Unii Europejskiej.

 

PRZEMOC WOBEC OSÓB STARSZYCH: ZJAWISKO UKRYTE, LECZ POWSZECHNE

 

Niepokój budzi fakt, że złe traktowanie i zaniedbywanie osób starszych, a w szczególności starszych kobiet, to zjawisko powszechne. Niestety na temat przemocy wobec osób starszych przeprowadzono niewiele badań i dlatego nadal brakuje wiarygodnych statystyk. W lutym 2008 r. specjalny raport Eurobarometru pt. "Zdrowie i opieka długoterminowa w Unii Europejskiej" pokazał, że 47% Europejczyków uważa, iż złe traktowanie, zaniedbanie i wykorzystywanie osób zależnych w podeszłym wieku, a w szczególności starszych kobiet, jest w ich kraju zjawiskiem powszechnie występującym.

 

PRZEMOC WOBEC OSÓB STARSZYCH JEST POWAŻNYM PROBLEMEM W CAŁEJ UNII EUROPEJSKIEJ

 

W rocznym raporcie AGE Platform <AGE - Platform Europe (wcześniej AGE-the European Older People's Platform) to europejska sieć organizacji, zrzeszająca osoby w wieku 50+ i reprezentująca ponad 28 milionów osób starszych w Europie. AGE ma na celu zostać głosem oraz promotorem interesów 150 milionów mieszkańców Unii Europejskiej w wieku 50+ oraz wpływać na wzrost świadomości w kwestiach, które dotyczą ich w największym stopniu.>  za 2006 rok powstał pierwszy odnośnik, który wtóruje wskazaniu członków AGE, mówiącemu, że trzeba jeszcze wiele zrobić, aby chronić godność osób w podeszłym wieku.

 

Nieco później AGE dowiedziało się, że komisarz Spidla usłyszał wezwanie do działania przeciwko przemocy wobec osób starszych i planował wydać w 2007 r. komunikat w tej sprawie oraz zorganizować na początku 2008 r. konferencję na temat przemocy wobec osób starszych. Za rządów komisarza Spidla Komisja Europejska wykazała wielką troskę o to, by realizowanie świadczeń opieki długoterminowej wobec osób starszych odbywało się z poszanowaniem dla ich godności oraz wezwała do szanowania ich wartości i standardów jakości.

 

To właśnie w tym kontekście projekt AGE Platform EUSTACEA został opracowany w drodze rozwoju polityki UE, opartej na zwalczaniu przemocy wobec osób starszych.

 

1) DZIAŁANIA PODEJMOWANE PRZEZ KOMISJĘ EUROPEJSKĄ W CELU OCHRONY GODNOŚCI OSÓB W PODESZŁYM WIEKU

 

Debata pt. "Co może zrobić Unia Europejska, aby chronić godność osób w podeszłym wieku i zapobiegać nadużyciom wobec nich?" opublikowana w marcu 2008 r., posłużyła jako dyskusja wstępna do pierwszej konferencji UE na temat zapobiegania przemocy i zaniedbywaniu osób starszych.

 

Debata zaczęła się od zaakcentowania, że "Osoby starsze są bardzo wrażliwą grupą ludzi. Osoby starsze jutra będą miały mniej dzieci, które będą mogły się nimi opiekować, a dzieci te będą prawdopodobnie żyły z dala od nich i skoncentrują się raczej na karierze zawodowej. Publiczne świadczenia opiekuńcze mogą napotkać ograniczenia finansowe spowodowane koniecznością zapewnienia stabilności finansów publicznych w obliczu zwiększonych potrzeb związanych z procesem starzenia. Odpowiedzialność za ochronę praw podstawowych osób starszych zależnych leży po stronie państw członkowskich".

 

Okoliczności, w których może wystąpić przemoc wobec osób starszych, są bardzo zróżnicowane, podobnie jak zróżnicowani są członkowie grupy ryzyka. Nadużycie może wystąpić, gdy osoba starsza żyje samotnie lub z członkiem rodziny. Może się zdarzyć w placówkach pobytu stałego lub opieki dziennej, w szpitalach, podczas świadczenia usług pomocy w domu oraz w innych z założenia bezpiecznych miejscach. Nadużyć wobec osób starszych może dopuszczać się szerokie grono osób, w tym krewni i członkowie rodziny, profesjonalna obsługa, osoby opiekujące się odpłatnie, wolontariusze, inni odbiorcy świadczeń, sąsiedzi lub przyjaciele.

 

Wydaje się jednak, że tylko w niewielu przypadkach nadużycia wobec osób starszych są świadomym dążeniem do wyrządzenia szkody lub do wykorzystania ofiar. Często są one wynikiem braku odpowiedniej wiedzy, przeciążenia i stresu, jakiemu poddani są zarówno opiekunowie zawodowi, jak i rodzinni.

 

Konferencja, która odbyta się 17 marca 2008 r., zorganizowana przez Komisję Europejską przy współpracy z AGE Platform, była okazją do podsumowania wiedzy naukowej, obowiązujących przepisów i dokonujących się zmian prawnych, omówienia systemów raportowania, potępienia przemocy wobec osób starszych, omówienia norm w zakresie świadczeń socjalnych, programów szkoleniowych i wsparcia dla opiekunów. Angela Cluzel z Europejskiego Stowarzyszenia E.D.E. (European Association for Directors and Providers of Long-Term Care Services for the Elderly) przedstawiła perspektywy placówek instytucjonalnych dla osób w podeszłym wieku.

 

Poprzez wyżej wspomniane dokumenty i konferencję Komisja potwierdziła, że jej rolą jest wspieranie debaty wśród państw członkowskich.

 

Unia Europejska może przyczynić się do promowania warunków, w których godność i podstawowe prawa osób w podeszłym wieku mogą być lepiej chronione. Działaniami na poziomie UE mogłyby być na przykład:

» lepsze rozumienie ryzyka i większa świadomość istnienia problemu,

» lepsze pogodzenie pracy i opieki nieformalnej,

» nadanie walce z przemocą wobec osób starszych wymiaru transgranicznego - uświadomienie osobom starszym ICH PRAWA do otrzymywania "opieki pełnej szacunku".

 

2) PROJEKTY KOMISJI EUROPEJSKIEJ W RAMACH PROGRAMU DAPHNE

 

Jednym z kierunków wspieranych przez UE było stworzenie programu Daphne w celu zwalczania przemocy wobec kobiet, a w szczególności programu Daphne III realizowanego w latach 2007-2013, by chronić ofiary i grupy ryzyka, a w tym przypadku starsze kobiety.

 

To właśnie w tym kontekście AGE Platform przedstawiło swój projekt. Przy pomocy programu Komisji Europejskiej DAPHNE III, AGE utworzyło sieć 11 organizacji partnerskich, której celem był rozwój "Europejskiej Karty Praw Osób Potrzebujących Opieki Długoterminowej" oraz towarzyszącego jej przewodnika zawierającego konkretne zalecenia i przykłady dobrych praktyk w zakresie zapobiegania i leczenia przemocy wobec osób starszych.

 

Aby zapoczątkować pracę nad Europejską Kartą Praw Osób Starszych, a w szczególności kobiet, które są zależne od osób z rodziny lub od opiekuna czy też potrzebują opieki długoterminowej lub wsparcia, partnerzy projektu oparli się na istniejących krajowych inicjatywach, takich jak "Karta Praw Osób Potrzebujących Opieki Długoterminowej i Pomocy" przyjęta w 2007 r. przez rząd niemiecki oraz francuska "Karta praw ludzi starszych niepełnosprawnych lub zależnych".

 

Opierając się na udanych i innowacyjnych inicjatywach z całej Unii Europejskiej, przewodnik towarzyszący wyjaśnia, co konkretnie oznaczają artykuły Karty i jak mogą one być egzekwowane. Odpowiada on na następujące pytania: Co to jest przemoc wobec osób starszych? Jak ją zauważyć? Dlaczego występuje i jak można jej zapobiec? A gdy już ma miejsce, jak należy postępować?

 

Dzięki konsultacjom z udziałem osób starszych, opracowano zalecenia dla władz europejskich, krajowych i lokalnych, dostawców usług, organizacji skupiających osoby starsze oraz osób, którym grożą nadużycia.

 

Projekt przyjął szeroką skalę definicji nadużycia, obejmującą celową przemoc i złe traktowanie, ale także zaniedbanie. Karta nie skupia się wyłącznie na starszych kobietach. Skorzystają z niej także młodsze grupy, jako że profilaktyka i uświadamianie osób zagrożonych musi się rozpocząć w znacznie młodszym wieku: osoby starsze powinny jak najszybciej nabyć zdolność obrony przed nadużyciami. Projekt próbuje obejmować swym zasięgiem wszystkie formy nadużyć wobec osób starszych, czerpiąc z doświadczenia partnerów w walce z nadużyciami w instytucjach, w społeczeństwie i w placówkach opieki domowej.

 

E.D.E. <E.D.E. skupia krajowe i regionalne stowarzyszenia dyrektorów placówek opiekuńczych i pielęgnacyjnych oraz dostawców usług z zakresu opieki długoterminowej z 20 krajów Europy>, jeden z partnerów tego projektu, mając wiedzę z zakresu praw i obowiązków związanych z życiem w placówkach instytucjonalnych, szczególnie chciał przyczynić się do pracy nad nową kartą dla osób potrzebujących opieki długoterminowej.

 

3) W JAKI SPOSÓB AGE PLATFORM ROZWINĘŁA PROJEKT DAPHNE?

 

Partnerzy AGE Platform zorganizowali szereg ogólnokrajowych warsztatów. Każdy z warsztatów był poświęcony szczególnemu aspektowi przemocy wobec osób starszych (nadużyciom w formalnych/nieformalnych placówkach opieki zdrowotnej, nadużyciom finansowym, kampaniom informacyjnym, roli władz lokalnych, problemom opiekunów itd.).

 

Podczas warsztatów partnerzy zgromadzili informacje pochodzące od różnych grup interesariuszy: osób starszych, władz publicznych, usługodawców i specjalistów w tej dziedzinie. I tak np. warsztaty zorganizowane w Londynie miały za zadanie zbadać szeroko rozpowszechnioną praktykę nadużyć finansowych i zrozumieć zakres ukrytych aspektów tych nadużyć.

 

Jednym z prelegentów na seminarium był prezes brytyjskiego Stowarzyszenia Działanie Przeciw Nadużyciom Wobec Osób Starszych (Action on Elder Abuse), który podał sumę 42 min funtów (44 min euro) stanowiącą roczną kwotę nadużyć finansowych w Wielkiej Brytanii. Dodał, że sprawcami nadużyć są prawie zawsze ci, którym pozornie można zaufać. Warsztaty zorganizowane w Utrechcie (Holandia) badały rolę policji i innych organów władzy, analizując, w jaki sposób przyjmują skargi, jak są szkoleni do wykrywania nadużyć wobec osób starszych, w jakim zakresie zgłoszenia są traktowane poważnie i jakie te służby podejmują działania w kierunku skazania sprawcy.

 

Przez cały czas przypomniano, że celem Karty jest, aby wszystkie osoby starsze, ich rodziny, opiekunowie, osoby decydujące o tym, kto potrzebuje pomocy, byli świadomi praw tej dużej części społeczeństwa otrzymującej pomoc i opiekę długoterminową i aby promować w państwach członkowskich UE kulturę opieki i odpowiedniego traktowania.

 

4) KONIEC PROJEKTU EUSTA-CEA: KONFERENCJA PODSUMOWUJĄCA

 

Konferencja podsumowująca zorganizowana w Parlamencie Europejskim zastała zatytułowana: „Karta Europejska - sposób na podniesienie jakości usług opieki długoterminowej" i oznaczała koniec projektu EUSTACEA oraz początek rozpowszechniania Europejskiej Karty praw i obowiązków osób starszych wymagających długotrwałej opieki i pomocy, przetłumaczonej na 13 języków, w tym na język polski.

 

Gospodarzem tego spotkania była Pani Liz Lynne, deputowana do Parlamentu Europejskiego i wiceprzewodnicząca Parlamentarnej Intergrupy ds. Starzenia się i Solidarności Międzypokoleniowej. Pani Lynne czyniła starania, aby Parlament Europejski przyjął rezolucję w sprawie opieki długoterminowej dla osób starszych, która wzywa Komisję Europejską do dania zielonego światła do zwalczania przemocy wobec osób starszych, ochrony praw osób starszych i do opracowania kodeksu postępowania w domach opieki.

 

Dyrekcja Generalna ds. Zatrudnienia, Spraw Społecznych i Równości Szans (DG EMPL), reprezentowana przez Svena Matzke poinformowała o postępach poczynionych przez Komisję Europejską i Radę w sprawie poprawy jakości opieki, a Komitet Ochrony Socjalnej przedstawił swoje działania w kierunku stworzenia dobrowolnych ram europejskiej jakości dla usług socjalnych użyteczności publicznej. Europejska Karta została przyjęta przez uczestników, a jej kolejne etapy zostały omówione podczas ożywionej debaty, w której głos zabierali np.: Giovanni Lamura (INRCA), Angela Cluzel (E.D.E.), Rob Anderson (Eurocarers) czy belgijskie stowarzyszenie Respect Seniors.

 

Nawiązując do opieki w placówkach instytucjonalnych, pani Cluzel dodała: „Jestem przekonana, że po przeczytaniu Europejskiej Karty AGE Platform każdy dyrektor domu, każdy menedżer usługi, każda osoba zarządzająca pielęgniarkami zapewni wszystkim swoim pracownikom krótką sesję szkoleniową z zakresu wpływu Karty na ich pracę. Mam nadzieję, że te krótkie artykuły zainspirują menedżerów i ich zespoły do podzielenia swych działań na dobre i złe. Karta może być dokumentem, który zainspiruje do wprowadzenia pewnych zmian w "codziennej pracy" w domu opieki, wzmocni świadomość opiekunów w ich pracy, zmniejszy zaniedbania, postawy braku szacunku i przyczyni się do podniesienia jakości opieki ".

 

Europejska Karta Praw i Obowiązków Osób Starszych Wymagających Długoterminowej Opieki i Pomocy jest dostępna w wersji polskojęzycznej na stronie www.ecod.tzmo.com.pl.