oprogramowanie komputerowe arisco reklama: PRODUCENT OBUWIA PROFILAKTYCZNEGO WAŁĘSA & PALUCH s.c.

Domy Prawo O DPS, Kontakt

wstecz

(aut. Barbara Nurzyńska – MEDI 3/2007; dps.pl 1.08.2007)

 

Podział życia na fazy: dzieciństwa, dojrzewania, wczesnej młodości i wieku średniego ma charakter wyłącznie naukowy i służy łatwiejszemu opisowi samego zjawiska. Ludzie w swoim życiu odbierają wszystkie te fazy jako jedność. Starość nie jest odbierana jako zjawisko istniejące samo w sobie, lecz jako część postępującego procesu życia ludzkiego.

Teorii mówiących o tym, dlaczego się starzejemy jest wiele. To temat, który ludzie starali się zgłębić od dawien dawna. I chociaż badania naukowców nad zahamowaniem procesu starzenia wciąż trwają, jedne teorie są bardziej optymistyczne, a drugie mniej. W dużej mierze to, w jakim stopniu postępuje proces starzenia, zależy od nas samych, ponieważ nie wynika on z jednej tylko przyczyny, lecz jest rezultatem splotu wielu czynników biologicznych, środowiskowych i społecznych, których działanie zbiega się w czasie trwania życia ludzkiego.

Starzenie fizjologiczne (pierwotne) wynika z samego programu rozwoju organizmu i zależy w dużym stopniu od czynników genetycznych. Starzenie chorobowe (wtórne) organizmu zależy natomiast od działania szkodliwych czynników.

Należą do nich:

  • niewłaściwe odżywianie,
  • stres,
  • szkodliwe nałogi,
  • brak ruchu,
  • hałas, wibracje,
  • niewłaściwy mikroklimat, skażenie środowiska.

Niewłaściwe odżywianie wiąże się ze stosowaniem niepełnowartościowej diety. U osób starszych następuje osłabienie procesów trawienia, co powoduje powstawanie niedoborów pokarmowych, a także otyłości, stanowiącej poważne zagrożenie dla zdrowia. Przeciążenie układu nerwowego człowieka starszego powodują szkodliwe bodźce, takie jak hałas, stresy psychiczne, nadmiar informacji bądź monotonia. Jak wykazują badania gerontologiczne, procesy starzenia się związane są ściśle z brakiem lub z ograniczeniem aktywności ruchowej. Podwyższenie poziomu sprawności ruchowej i wydolności fizycznej wpływa na spowolnienie zmian starczych, a aktywność poszczególnych narządów i układów hamuje zachodzące w nich procesy inwolucyjne, podczas gdy bezczynność te procesy przyspiesza.

Poszczególne układy i organy starzeją się we własnym tempie. Czas najszybciej biegnie dla układu krążenia i serca. Z wiekiem zmniejsza się ukrwienie poszczególnych narządów. Człowiek porusza się z większym wysiłkiem, a poszczególne organy współpracują w sposób mniej skoordynowany.

Ruch opóźnia procesy starzenia

Nasz organizm potrzebuje ruchu. Gdy wykonujemy pewien wysiłek fizyczny, organy wewnętrzne zostają pobudzone do większej aktywności oraz bardziej efektywnej pracy. Dotyczy to w szczególności układów: sercowo-naczyniowego, oddechowego, ruchowego i nerwowego. Pobudzony zostaje również układ trawienny i wydalniczy. Naukowcy podają, że osoby niewytrenowane, o słabej kondycji fizycznej, umierają na choroby układu krążenia osiem razy częściej niż te, które regularnie zażywają ruchu. Szacuje się, że jeśli przez całe zycie pozostaniemy aktywni fizycznie, możemy zyskać od 3 do 5 lat życia.

Godny podkreślenia jest fakt, że regularna gimnastyka powoduje, że wszystkie czynności dnia codziennego wydają się kosztować mniej energii, a tym samym człowiek odbiera je jako mniej uciążliwe. Dzięki ćwiczeniom, kondycja fizyczna ulega częściowej poprawie, a przy ich ograniczeniu lub braku systematycznie pogarsza się. Również poczucie zadowolenia z życia wzrasta wraz z poprawą kondycji, a maleje wraz z jej pogorszeniem.

Poprawa kondycji, prowadząca do wzrostu siły mięśni, poprawy sprawności ruchowej i wytrzymałości, może przyczynić się do znacznego wzrostu zarówno samowystarczalności, jak również poczucia własnej wartości. Stała aktywność ruchowa może mieć także pozytywny wpływ na sytuację psychosocjalną. Umożliwia większy kontakt z innymi, wybieranie partnerów do rozmów i możliwość przebywania w określonym środowisku. Aktywność fizyczna nie tylko wydłuża życie, zapobiega przedwczesnej śmierci i poważnym chorobom.

Korzyści z uprawiania sportu i regularnej aktywności to również:

  • zmniejszenie ryzyka otyłości,
  • zmniejszenie ryzyka chorób serca i cukrzycy,
  • zmniejszenie ryzyka zachorowań na raka,
  • wzmocnienie mięśni i kości,
  • pozytywny wpływ na kondycję psychiczną.

Zajęcia ruchowe dla osób starszych

Pod pojęciem zajęć ruchowych dla osób starszych mieści się wiele ich różnorodnych form. Mogą one mieć charakter terapeutyczny np. ukierunkowanie na poprawę pewnych dolegliwości lub zmniejszenie ich odczuwania. Zawsze muszą być dostosowane do stanu zdrowia i do możliwości człowieka. Należy pamiętać, że w czasie ćwiczeń tętno może wzrosnąć maksymalnie do wartości 220 uderzeń na minutę. Najprostszą formą, którą można zaproponować osobie w każdym wieku, są systematyczne, codzienne spacery. Popularna jest też gimnastyka, ale najlepiej jest, gdy prowadzi ją osoba wykwalifikowana. Forma ćwiczeń musi być dostosowana do możliwości uczestników. Lubianą formą ruchu jest taniec. Muzyka nadaje jej dodatkowy wymiar.

Gimnastyka wodna lub pływanie pozwala na ćwiczenia, które w innych warunkach byłyby niemożliwe do wykonania. Gimnastyka w wodzie jest odpowiednia zarówno dla osób pływających, jak również dla nie posiadających tej umiejętności, ponieważ przy 1,5 m głębokości wody mogą ćwiczyć wszyscy.

W okresie letnim popularna jest jazda na rowerze. Coraz więcej osób korzysta z tej formy relaksu. Warunki dla rowerzystów są coraz bardziej korzystne. Przy jezdniach powstają specjalnie wydzielone ścieżki rowerowe, z których korzysta coraz więcej osób. Na rozpoczęcie ćwiczeń nigdy nie jest za wcześnie... ani za późno. Każda pora jest właściwa i może przynieść satysfakcję. Ruch to nie tylko poprawa kondycji fizycznej, lecz również poprawa kondycji psychicznej i socjalnej. To zwiększone poczucie własnej wartości i niezależności.

Literatura: 1. Adam A. Zych , "Człowiek wobec starości", BPS, Katowice 1999; 2. Brunon Synak, "Polska starość - Próba zarysowania diagnozy i kierunku zmian", Praca Socjalna kwiecień-czerwiec 2003. Instytut Rozwoju Służb Społecznych Warszawa 2003; 3. A.Lech-Sobczak, A. Bilikiewicz, "Leki wpływaiące na czynność mózgu", Wydawnictwo Medyczne MAKmed, Gdańsk 2000.