oprogramowanie komputerowe arisco reklama: PRODUCENT OBUWIA PROFILAKTYCZNEGO WAŁĘSA & PALUCH s.c.

Domy Prawo O DPS, Kontakt

wstecz

(aut. Małgorzata Kowalczyk - MEDI 3/2006; dps.pl 28.10.2006)

 

Kiedy rozpoczynamy pracę zawodową i udaje się nam otrzymać interesujące zajęcie, trudno wyobrazić sobie sytuację, gdy będziemy mieli dość pracy, klientów i współpracowników. Nie do pomyślenia stają się nasze ewentualne złości, rozczarowania czy rozdrażnienia. A jednak zdarzają się przecież takie sytuacje, kiedy po prostu nie wytrzymujemy tempa pracy, kiedy dodatkowe zlecenie jest ponad nasze siły, a myśl o pójściu do pracy wcale nie napawa radością, a raczej niechęcią i złością.

Wypalenie zawodowe, bo o nim w artykule mowa, jest dziś tematem poruszanym na wielu szkoleniach i w publikacjach. W przypadku zintensyfikowania aktywności zawodowej jest też tematem coraz bardziej palącym, zauważanym zarówno przez pracodawców jak i pracowników. Coraz częściej eksplorujemy nasze reakcje i uczucia, aby poszukać wsparcia w razie wystąpienia przeciążenia pracą.

Symptomy wypalenia

Pierwszym symptomem, który się pojawia jest często poczucie obciążenia, któremu towarzyszy zazwyczaj myśl o małym wpływie na rzeczywistość, która się dzieje, dlatego wiele osób przejawia zamiar wycofania się z poszczególnych aktywności. Związana z tym jest skłonność "rzucenia tego wszystkiego" oraz stopniowo malejąca satysfakcja z pracy. Także osłabienie ogólnej aktywności i zmęczenie są cechami charakteryzującymi wypalenie zawodowe. Trudności w podejmowaniu codziennej aktywności zawodowej i obniżenie chęci do pracy powoduje zaniżenie własnej samooceny, złoszczenie się na siebie, coraz częstsze okresy obniżonego nastroju, zaburzenia snu, koncentracji. Osoba taka nie ma ochoty na kontakty z innymi osobami, a jakakolwiek konieczność pracy z klientem powoduje uczucie rozdrażnienia i chęć wycofania się. Dobrze jest, jeśli na tym etapie osoba jest w stanie zatrzymać się i uświadomić sobie uczucia, które się w niej pojawiają i poszukać pomocy lub po prostu zareagować.

Efekt skrajnego wypalenia

Brak możliwości poradzenia sobie z narastającym przemęczeniem i bagatelizowanie pierwszych objawów może bo-wiem doprowadzić do postaci skrajnego wypalenia zawodowego. Wiąże się ono często czy doprowadza do nadużywania alkoholu, środków uspokajających lub zażywania narkotyków. Czasem osoba szuka skrajnie innego zajęcia, zmienia zawód lub dotychczasową aktywność zawodową. Pojawiają się liczne przypadki poważnych zachorowań, do których często zalicza się choroby układu krążeniowego, czasem mają miejsce myśli i próby samobójcze. Zanim jednak dojdzie do faktycznego wypalenia zawodowego, nasz mądry organizm daje nam sygnały ostrzegawcze mogące wskazywać na rozpoczęcie się w nas tego procesu. Jeśli więc regularnie skarżymy się na odczuwany brak chęci do pracy bądź przepracowanie, na wzrastającą niechęć do kontaktów z klientami lub odczuwanie zbyt często poirytowania, negacji, drażliwości i braku cierpliwości w domu oraz rozpoczynające lub nasilające się problemy zdrowotne, warto zatrzymać się na chwilę i zastanowić, czy te objawy nie wskazują czasem na ogólne przemęczenie i czy organizm nie domaga się odpoczynku.

Jak sobie pomóc?

Jakie jest w takim razie antidotum na wypalenie? Na pewno nie ma "złotego środka", doskonałego i optymalnego dla wszystkich. Większość ludzi ma w swoim repertuarze aktywności zajęcia, które sprawiają im radość i do których często wracają - warto to na pewno pielęgnować i rozwijać w miarę możliwości. Znawcy tematu natomiast wyróżniają kilka specyficznych metod, spośród których każdy z nas odnajdzie pomysł zgodny z własnymi zainteresowaniami i preferencjami. W interwencji przeciw wypaleniu sugeruje się przede wszystkim wydłużenie czasu prywatnego i obcowanie z ludźmi zadowolonymi z życia; według psychologów zajmujących się tą problematyką, obcowanie z ludźmi radosnymi i pozytywnie nastawionymi do rzeczywistości również i nas nastraja pozytywnie i zmniejsza napięcie dodając więcej sił. Dobrze jest również odkryć swój sposób i swoje miejsce na relaks, czas tylko dla siebie, gdzie nikt mi nie przeszkadza lub gdy spędzam ten czas z ludźmi, których sama wybrałam. Umówić się ze sobą i z bliskimi, że ta godzina wybrana przeze mnie jest tylko dla mnie, by "naładować baterię". Można tutaj zastosować znane i powszechnie stosowane techniki relaksacyjne, pracę z oddechem lub też techniki wizualizacyjne pozwalające przenieść się w wyobraźni w miejsce, w którym odpoczywamy i gromadzimy energię do dalszego funkcjonowania. Równie znanym i powszechnie stosowanym pomysłem są wszelkiego rodzaju ćwiczenia i aktywność fizyczna, a więc aerobik, siłownia, bieganie, ale też np. gra w kręgle, jazda na rowerze czy tenis lub inne znane nam metody pozbycia się negatywnych nagromadzonych emocji. Ciekawym i myślę nowym pomysłem na odciążenie jest aromatoterapia, kąpiele zapachowe z użyciem olejków zapachowych. Nie zapominajmy oczywiście o tak podstawowej sprawie, jak rozmowy z członkami rodziny i z przyjaciółmi oraz o próbach asertywnego decydowania, które zadanie jest najbardziej konieczne do wykonania, a które zlecenia mogą poczekać do jutra. Pomocne może tutaj być stworzenie listy realistycznych celów, które sobie stawiam i czas, jaki sobie daję na zrealizowanie tego zadania. Ostatnią z ciekawostek pomagających zmniejszyć zmęczenie jest odpowiedni dobór produktów żywnościowych, czyli np.: banany, drożdże piwne (sic!), owoce cytrusowe, pełnoziami-sty chleb i zielone warzywa.

Ponieważ temat wypalenia zawodowego jest dzisiaj tematem tak często poruszanym, a sam proces - jak widać z opisu - nie jest łatwym do przejścia, warto podjąć działania mające na celu przeciwdziałanie i interweniowanie, kiedy zaczynamy zauważać pierwsze symptomy, gdy mamy jeszcze wystarczająco siły, aby powiedzieć wypaleniu "nie".

Według licznych autorów wypalenie zawodowe "to stan fizycznego, emocjonalnego i umysłowego wyczerpania przejawiającego się poprzez chroniczne zmęczenie. Towarzyszy mu negatywna postawa wobec pracy, ludzi i życia, poczucie bezradności oraz beznadziejności położenia. Obniżona samoocena manifestuje się poczuciem własnej nieadekwatności, niekompetencji i zniechęceniem." (Alana Pines). Dotyka zwłaszcza ludzi ambitnych i nadmiernie wymagających od siebie, stawiających sobie "wysoką poprzeczkę", mających niewspółmiernie wysokie oczekiwania względem siebie i swoich osiągnięć.

W interwencji przeciw wypaleniu sugeruje się przede wszystkim wydłużenie czasu prywatnego i obcowanie z ludźmi zadowolonymi z życia, gdyż ich optymizm również i nas nastraja pozytywnie, zmniejsza napięcie dodając więcej sił.