oprogramowanie komputerowe arisco

Domy Prawo O DPS, Kontakt

Projekt zmian w Ustawie o pomocy społecznej z dnia 3.062009
[2009-06-10] - Projekty

wstecz

(aut. MPiPS; dps.pl 10.06.2009)  


 Pobierz:

 

 
   

Uzasadnienie  

 

Głównym celem nowelizacji jest wzmocnienie mechanizmów prawnego oddziaływania wojewody w zakresie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej oraz mechanizmów oddziaływania w zakresie eliminowania zagrożeń płynących  z prowadzenia bez zezwolenia działalności uregulowanej w dziale II w  rozdziale 3 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej  (Dz. U. z 2008 r. Nr 115, poz. 728, z późn zm.),  polegającej na  prowadzeniu przez osoby fizyczne lub prawne   placówek  zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.  W maju 2004 r. zostały wprowadzone przepisy regulujące działalność polegającą na prowadzeniu przez osoby fizyczne lub prawne placówek  zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku. Wprowadzono wówczas również sankcje (w postaci kary 10 000 zł) dla podmiotów, które będą prowadziły wskazaną działalność bez odpowiedniego zezwolenia wydawanego przez wojewodę. Praktyka funkcjonowania wprowadzonych rozwiązań prawnych pokazała, że należy dodatkowo wzmocnić sankcje wojewody, gdyż dotychczasowe sankcje nie do końca okazały się skuteczne. Potrzeba wprowadzenia zmian we wskazanej kwestii wynika z analizy funkcjonowania w praktyce  obecnych przepisów. Ponadto na potrzebę wprowadzenia zmian we wspomnianym zakresie od pewnego czasu  zwracał też uwagę Rzecznik Praw Obywatelskich oraz Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji.

 

Omówienie poszczególnych zmian:

1. Art. 1   

a) Zmiana do art. 8 ust. 4 polega na dodaniu do katalogu przychodów, które nie podlegają wliczeniu do dochodu ustalanego do celów pomocy społecznej zasiłków celowych oraz pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty. W przypadku dodania zasiłków celowych zmiana ta ma charakter precyzujący. Zasiłki celowe z uwagi na  jednorazowy oraz socjalny charakter nie były z reguły wliczane do dochodu osób ubiegających się o pomoc społeczną przez organy pomocy społecznej. W przypadku pomocy materialnej mającej charakter socjalny albo motywacyjny przyznawanej na podstawie przepisów o systemie oświaty zaproponowana zmiana ma również charakter precyzujący przepisy. Z uwagi na różne formy przyznawanej pomocy (m.in. pomoc rzeczowa, pieniężna, jednorazowa, okresowa) w chwili obecnej występuje różna praktyka co do zaliczania  do dochodu rodzin do celów pomocy społecznej tych  świadczeń. Zaproponowana zmiana jednoznacznie wskaże właściwy sposób postępowania z przychodami, mającymi charakter socjalny albo motywacyjny, przyznawanymi na podstawie przepisów o systemie oświaty.

b) Zmiana do art. 8 ust. 5 pkt 1 wynika z konieczności dostosowania sposobu obliczania dochodu osób prowadzących działalność gospodarczą opodatkowaną podatkiem dochodowym od 1osób fizycznych na zasadach określonych w przepisach o podatku dochodowym od osób fizycznych do zmienionych przepisów tej ustawy. W związku z likwidacją obowiązku składania miesięcznych deklaracji przez osoby prowadzące działalność gospodarczą na tzw. zasadach ogólnych, wprowadzoną ustawą z dnia 16 listopada 2006 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 217, poz. 1588, z późn. zm.), która weszła w  życie dnia 1 stycznia 2007 r., dotychczasowy sposób dokumentowania dochodu tych osób  na podstawie deklaracji miesięcznych nie znajduje zastosowania. W chwili obecnej stosuje się przepis przejściowy ustawy zmieniającej ustawę o podatku dochodowym od osób fizycznych, jednak ze względu na specyficzne ustalanie dochodu do celów pomocy społecznej jego stosowanie napotyka trudności interpretacyjne. 

c) Zmiana do art. 8 ust. 7 jest konsekwencją zmiany do ust. 5 i określa zawartość zaświadczenia wydawanego przez naczelnika urzędu skarbowego. 

2)  Zmiany do art. 22 polegają na:  

a) Dodaniu nowego zadania wojewodzie polegającego na prowadzeniu rejestru zatwierdzonych programów integracji. Potrzeba prowadzenia na poziomie województwa rejestru zatwierdzonych programów integracji wynika ze z zwiększającej się z roku na rok liczby cudzoziemców uprawnionych do korzystania z  tego typu wsparcia oferowanego przez państwo. Dotychczas nie było ustawowego obowiązku prowadzenia tego typu rejestrów. W przyszłości planowane jest prowadzenie rejestru powyższych danych na poziomie krajowym. 

b) Dodaniu nowego zadania wojewodzie polegającego na  koordynowaniu, w ramach systemu pomocy społecznej działań w zakresie zapobiegania handlowi ludźmi oraz wsparcia udzielanego ofiarom handlu ludźmi. Wprowadzenie  tego zadania dla wojewodów pozwoli na koordynację pomocy udzielanej ofiarom handlu ludźmi w ramach systemu pomocy społecznej oraz na skuteczniejszą i bardziej wszechstronną pomoc udzielaną przez jednostki organizacyjne pomocy społecznej poszczególnych szczebli administracji samorządowej. Konieczność koordynacji działań w tym obszarze jest następstwem wprowadzenia do ustawy o pomocy społecznej przepisów stanowiących podstawę do udzielenia wsparcia z uwagi na bezpośredni fakt bycia ofiarą lub świadkiem handlu ludźmi. Zmiana nie generuje skutków finansowych, ponieważ pracownicy wydziałów polityki społecznej urzędów wojewódzkich mający pełnić funkcję koordynatorów ds. wsparcia ofiar handlu ludźmi zostali przeszkoleni w listopadzie 2007 roku do wykonywania tego zadania. Osoby te  będą odpowiedzialne  za kontakt i współpracę z jednostkami organizacyjnymi pomocy społecznej na terenie województwa, jak również z Departamentem Pomocy i Integracji Społecznej Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej oraz innymi partnerami zajmującymi się pomocą ofiarom handlu ludźmi, w zakresie realizacji zadań związanych z procederem handlu ludźmi oraz wymianą informacji w tym obszarze. Zadanie to będzie realizowane w ramach wydatków  zaplanowanych na 2009 r. i na lata następne w budżetach wojewodów.

3) Zmiana brzmienia art. 42 ust. 5 porządkuje warunki opłacania składek na ubezpieczenie społeczne przez osoby opiekujące się chorym członkiem rodziny. Warunek związany z długością  okresu ubezpieczenia w dniu złożenia wniosku powinien być wymagany jedynie od osób wymienionych w ust. 5 pkt 1 (które ukończyły 50 lat i nie posiadają okresu ubezpieczenia składkowego i nieskładkowego, wynoszącego co najmniej 10 lat), natomiast posiadanie okresu ubezpieczenia wynoszącego 20 lat w przypadku kobiet i 25 lat w przypadku mężczyzn powinno skutkować odmową przyznania składki lub jej wstrzymaniem, jeśli okres ten zostanie osiągnięty już w trakcie opłacania składki przez ośrodek. Taka regulacja miała miejsce pod rządami poprzednio obowiązującej ustawy o pomocy społecznej.

4) Zmiana do art. 51 ust. 4 polega na uzupełnieniu katalogu ośrodków wsparcia o ośrodki wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi i jednoczesnym wykreśleniu  środowiskowego domu samopomocy (jako jednego z rodzajów ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami).  

5)   Wprowadzenie nowych art. 51 a , 51b i 51c jest wynikiem wyodrębnienia w ustawie zapisów dotyczących ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, które realizowane są w ramach zadań zleconych, sposobu finansowania tych jednostek, a także odpłatności za usługi świadczone w tych jednostkach. Ponieważ najpopularniejszą formą realizacji tego zadania jest środowiskowy dom samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi niezbędne jest określenie zasad jego funkcjonowania oraz standardów usług w nim  świadczonych. Upoważnienie ustawowe zawarte w art. 23 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej zawiera bardzo szerokie upoważnienie dla wszystkich jednostek organizacyjnych pomocy społecznej, a Rządowe Centrum Legislacji zaopiniowało negatywnie  wydanie rozporządzenia dla zawężonego katalogu podmiotowego jednostek uznając,  że wypełnienie tej delegacji jest możliwe tylko poprzez wydanie rozporządzenia w sprawie wszystkich ośrodków wsparcia. Dlatego też konieczne jest wpisanie odrębnego upoważnienia ustawowego, które nie skutkuje koniecznością określenia w ramach jednego rozporządzenia standardów dla wszystkich ośrodków wsparcia, które świadczą usługi różnego rodzaju dla różnych kategorii osób. Jednocześnie określenie sposobu funkcjonowania innych ośrodków wsparcia i klubów samopomocy dla osób z zaburzeniami psychicznymi pozostawia się w gestii wojewody i organu jednostki samorządu terytorialnego prowadzącej ośrodek.  

Art.51b określa zasady odpłatności  oraz wskazuje organ właściwy do wydawania decyzji w tej sprawie oraz odwołuje się do art. 64 ustawy w kwestii możliwości zwalniania z tej odpłatności.  Wysokość odpłatności za usługi  świadczone w ośrodkach wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi ustalono na dość niskim poziomie (5% kwoty dochodu osoby samotnie gospodarującej lub kwoty dochodu na osobę w rodzinie, pod warunkiem, że dochód ten przekracza kwotę odpowiedniego kryterium dochodowego, o którym mowa w art. 8 ust. 1 pkt 1  i 2 ustawy o pomocy społecznej), ponieważ uczestnicy tych jednostek mają bardzo niskie dochody. Są to najczęściej osoby pobierające renty socjalne, zasiłki stałe lub bardzo niskie renty ZUS-owskie. Wśród  osób cierpiących na choroby psychiczne jest bardzo liczna grupa ludzi młodych czasami bez dochodu, będąca na utrzymaniu rodziny. Zbyt wysoka odpłatność powodowałaby rezygnację z uczestnictwa w zajęciach w tych jednostkach, co może skutkować negatywnie dla potencjalnych uczestników (pogorszenie stanu zdrowia) i zwiększyć wydatki budżetu państwa na leczenie.  Należy podkreślić,  że korzystanie z usług  świadczonych  w  tych  jednostkach,  szczególnie w odniesieniu do osób zamieszkałych na terenach wiejskich, zapobiega wykluczeniu i izolacji społecznej, daje szansę i możliwości rozwoju, a przede wszystkim  uczestnictwa w szeroko rozumianym życiu społecznym.   

Zapis art. 51 c wskazuje sposób finansowania działalności bieżącej ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi, a także zakłada, że tworzenie nowych ośrodków wsparcia dla osób z zaburzeniami psychicznymi lub uruchamianie nowych miejsc w istniejących już ośrodkach musi być uzgodnione z wojewodą oraz przy uwzględnieniu możliwości sfinansowania tych zadań. W roku 2009 zadanie to będzie  finansowane z rezerwy budżetu państwa na ten cel, podobnie jak ma to miejsce dotychczas.

6) Nowe brzmienie art. 56 a pozwoli na jednolitą interpretację przepisu odnośnie możliwości łączenia różnych typów domów pomocy społecznej w ramach jednej jednostki organizacyjnej pomocy społecznej. Wprowadzony przepis określa jakie typy domów mogą być  łączone w jednym budynku i dopuszcza prowadzenie domów wielotypowych, pod warunkiem zamieszkiwania mieszkańców z różnymi schorzeniami w odrębnych budynkach. Przepis będzie także umożliwiał oszczędności finansowe w zakresie finansowania domów pomocy społecznej.

7) Art. 68 ust. 7 zobowiązuje podmiot prowadzący placówkę całodobowej opieki do prowadzenia szczegółowej dokumentacji dotyczącej osób przebywających w placówce. Wprowadzenie konieczności posiadania wymienionych dokumentów będzie skutkowało  większą wiedzą na temat między innymi stanu zdrowia, zapewnienia opieki medycznej nad osobami i będzie źródłem oceny dostępności do  świadczeń zdrowotnych dla podopiecznych tych placówek realizowanych w ramach ubezpieczenia zdrowotnego, faktu stosowania na terenie placówki przymusu bezpośredniego, faktu ewentualnego ubezwłasnowolnienia osób przebywających w placówce, danych kontaktowych do rodziny (opiekuna prawnego, kuratora), co przyczyni się do polepszenia jakości świadczonych usług i lepszej kontroli nad placówkami.  W art. 68 dodaje się ust. 8 w celu lepszej rozpoznawalności wśród potencjalnych klientów placówek, które działają legalnie od tych działających nielegalnie, zostanie wprowadzony obowiązek dla podmiotów prowadzących placówki do umieszczenia w widocznym miejscu na budynku, w którym prowadzą placówkę, tablicy informacyjnej zawierającej  m.in.  informacje o posiadanym zezwoleniu i  numerze wpisu do rejestru. Powyższa zmiana powinna ponadto polepszyć wykrywalność nielegalnie działających placówek.  

8) Art. 104 ust. 6-7 uzupełniają tryb postępowania w sprawach świadczeń z pomocy społecznej. Ust. 5 określa termin przedawnienia należności z tytułu wydatków na  świadczenia z pomocy społecznej, z tytułu opłat określonych przepisami ustawy oraz z tytułu nienależnie pobranych świadczeń. Ust. 6 ustala warunki przerwania biegu przedawnienia. Ust. 7 dotyczy nienależnie pobranych świadczeń i ustala okres, po którym nie dochodzi się ich zwrotu.

9) Zmiana do art. 106 polegająca na dodaniu ust. 7-9 ma umożliwić ośrodkom pomocy społecznej wstrzymanie wypłaty  świadczenia z pomocy społecznej w sytuacji, gdy osoba uprawniona nie podejmuje  świadczeń pieniężnych przez dwa kolejne miesiące. Jednocześnie wprowadzony przepis nałoży na ośrodek pomocy społecznej obowiązek wszczęcia postępowania wyjaśniającego przyczynę nie odbierania  świadczenia.  W przypadku gdy z osobą nie będzie można przeprowadzić rodzinnego wywiadu środowiskowego i nawiązać kontaktu w inny sposób decyzja przyznająca  świadczenia pieniężnego wygaśnie. W praktyce zdarza się,  że osoby uprawnione opuszczają swoje miejsce zamieszkania, na przykład w związku z wyjazdem za granicę bez powiadomienia ośrodka pomocy społecznej. Rodzi to problemy, gdyż ośrodek nie mogąc wyjaśnić sytuacji życiowej uprawnionego do świadczeń nie ma możliwości przeznaczania środków na pomoc innym potrzebującym osobom. 

10)  Wprowadzona zmiana polega na wykreśleniu z obecnie obowiązującej ustawy warunku przeprowadzania egzaminów na II stopień specjalizacji jedynie w miesiącach  marzec                    i październik i rozszerzeniu możliwości ustalania terminów egzaminów w dowolnym miesiącu kalendarzowym w ciągu całego roku. Po wprowadzeniu tej zmiany egzaminy mogłyby odbywać się w dowolnym terminie wyznaczonym przez Centralną Komisję Egzaminacyjną. Zmiana ta podyktowana jest znacznym wzrostem liczby podmiotów posiadających uprawnienia do prowadzenia szkoleń z zakresu II stopnia specjalizacji w zawodzie pracownik socjalny. Podmioty te kształcą coraz więcej pracowników socjalnych, którzy po ukończeniu kursu przystępują do egzaminu.  Liczba członków Komisji jest ograniczona, w związku z tym nie jest możliwe przeprowadzenie egzaminu dla dużej liczby absolwentów szkoleń tylko i wyłącznie w terminach wyznaczonych na miesiąc marzec lub październik.  Wobec powyższego wskazanym byłoby, aby egzaminy mogły odbywać się w dowolnym miesiącu w roku, w terminie wyznaczonym przez Komisję. Takie rozwiązanie stworzyłoby możliwość przeegzaminowania większej liczby absolwentów kursów. O terminie egzaminu osoby będą indywidualnie powiadamiane przez Komisję.   

11) Zaproponowana zmiana w art. 127 polega na wyodrębnieniu wewnątrz wydziału właściwego do spraw pomocy społecznej w urzędzie wojewódzkim komórki organizacyjnej do spraw nadzoru i kontroli w pomocy społecznej.  Zaproponowana zmiana zmierza do usprawnienia pracy inspektorów do spraw nadzoru i kontroli w pomocy społecznej. W związku z pewną specyfiką zadań kontrolowanych w pomocy społecznej realizowanych w ramach wydziału właściwego do spraw pomocy społecznej istnieje potrzeba wyodrębnienia organizacyjnego w ramach wydziału tej grupy pracowników. Pozwoli to na lepszą kontrolę nad wykonywanymi przez te osoby zadaniami oraz w lepszy sposób pozwoli na planowanie  kontroli w sposób umożliwiający wypełnienie obowiązków wynikających z obowiązujących przepisów.  Ponadto zapis taki uniemożliwi (co dziś ma miejsce) wykorzystywanie inspektorów do spraw nadzoru i kontroli w pomocy społecznej  do realizacji innych zadań wydziału nie związanych z nadzorem i kontrolą w pomocy społecznej. 

12) Z uwagi na to,  że zaproponowany w projekcie ustawy pakiet zmian zmierzających do wzmocnienia roli wojewody w zakresie nadzoru i kontroli w pomocy społecznej nie będzie dobrze funkcjonował bez zatrudnienia w wydziałach właściwych do spraw pomocy społecznej odpowiedniej liczby inspektorów do spraw nadzoru i kontroli w pomocy społecznej poprzez dodanie nowego  przepisu art. 127 b wprowadzony  zostanie minimalny standard zatrudnienia wojewódzkich inspektorów do spraw nadzoru i kontroli w pomocy społecznej. W pomocy społecznej funkcjonuje obecnie ponad 6 tys.  jednostek organizacyjnych pomocy społecznej podlegających kontroli wojewody. Z roku na rok zwiększa się liczba zarejestrowanych placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku, których działalność również podlega kontroli wojewody. Stale obserwuje się systematyczny wzrost ilości prowadzonych postępowań o nałożeniu kary pieniężnej za prowadzenie bez zezwolenia wojewody placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle  chorym lub osobom w podeszłym wieku.

Ilość prowadzonych przez inspektorów wojewódzkich postępowań wzrasta jednak z uwagi na duże braki kadrowe występujące w wydziałach właściwych do spraw pomocy społecznej które nie pozwalają na właściwe realizowanie powierzonych zadań. Nie można bowiem mówić o możliwości właściwego realizowania zadań z zakresu nadzoru i kontroli w pomocy społecznej, jeżeli w wydziale właściwym do spraw pomocy społecznej  zatrudnionych  jest  np.  3  (lubuskie i opolskie),  5 (pomorskie) czy 6 (zachodniopomorskie) inspektorów do spraw nadzoru i kontroli w pomocy społecznej z wymaganymi kwalifikacjami. Należy pamiętać,  że  zgodnie z  rozporządzeniem  Ministra Polityki Społecznej z  dnia  23 marca  2005  r. w  sprawie  nadzoru i kontroli w pomocy społecznej (Dz. U. Nr 61, poz. 543 z późn. zm.) każda jednostka organizacyjna pomocy społecznej powinna nie rzadziej niż raz na 3 lata przejść kontrolę kompleksową. Ponadto niezbędne dla właściwego realizowania zadań nadzorczych i kontrolnych jest przeprowadzanie również kontroli doraźnych, problemowych i sprawdzających.  Żadne województwo (wydział polityki społecznej) nie wywiązuje się z tych zadań prawidłowo, ponieważ nie jest to możliwe z uwagi na coraz bardziej ograniczoną liczbę  zatrudnionych inspektorów.   Zaproponowany przepis art. 127 b nakłada obowiązek zatrudnienia w wydziale właściwym do spraw pomocy społecznej urzędu wojewódzkiego w komórce organizacyjnej do spraw nadzoru    i kontroli w pomocy społecznej nie mniej niż 1 inspektora do spraw nadzoru i kontroli w pomocy społecznej na 25 jednostek organizacyjnych pomocy społecznej oraz placówek zapewniających całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku działających w danym województwie. Minimalny wskaźnik zatrudnienia inspektorów został tak obliczony,  że daje możliwość realizacji obowiązków ustawowych związanych  z nadzorem i kontrolą w pomocy społecznej.  Biorąc pod uwagę sprawozdanie Rb-70 za IV kw. 2008 r., zgodnie z którym przeciętne wykonanie zatrudnienia za 2008 r. w urzędach wojewódzkich wyniosło ok. 76% planu po zmianach, wydaje się możliwe ewentualne rozpoczęcie zatrudnienia dodatkowych inspektorów  do spraw nadzoru i kontroli w pomocy społecznej w ramach planowanego w ustawie budżetowej na rok 2009  limitu zatrudnienia w budżetach wojewodów w dziale 750 - Administracja publiczna.

13) Zmiany do art. 130 poszerzają  katalog instrumentów prawnych, którymi dysponuje wojewoda w sytuacji prowadzenia placówek całodobowych  bez zezwolenia.  Wśród mechanizmów wzmacniających instrumenty prawnego oddziaływania wojewody, proponuje się:

1)  podniesienie kary do 20 tys. zł w stosunku do placówek prowadzonych na większą skalę;

2)  wprowadzenie kary w wysokości 40 tys. zł dla placówek, które pomimo wcześniejszego nałożenia kary pieniężnej działają nadal bez zezwolenia;

3)  danie wojewodzie w określonych przypadkach możliwości zastosowania, poza karą pieniężną,  również  sankcji w postaci nakazu wstrzymania wykonywania działalności polegającej na prowadzeniu placówki zapewniającej całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku   W przypadku  stwierdzenia  zagrożenia życia lub zdrowia osób przebywających w placówce działającej bez zezwolenia wojewoda będzie mógł wydać decyzję nakazującą  wstrzymanie wykonywania działalności z nadaniem rygoru  natychmiastowej wykonalności. W konsekwencji tego przepisu,  decyzja staje się wykonalna i stanowić będzie  tytuł egzekucyjny, mimo że nie jest ostateczna (przysługuje od niej odwołanie). Ocena, czy istnieją przesłanki nadania decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności, będzie należała  do wojewody.  Katalog przesłanek uzasadniających nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności jest zamknięty, a zatem jedynie stwierdzenie  zagrożenia  życia lub zdrowia osób przebywających w placówce  uprawnia do wydania  przedmiotowej decyzji. 

14) Przez dodany art. 130 a wprowadzone zastaną przepisy zobowiązujące wojewodę do informowania, rodzin osób przebywających w placówce, właściwych ośrodków pomocy społecznej oraz powiatowych centrów pomocy rodzinie, w przypadku nałożenia sankcji opisanych wyżej na nielegalnie działające placówki. W artykule tym został również uregulowany sposób postępowania i zabezpieczenia pomocy mieszkańcom przebywającym w nielegalnie działającej placówce.  

15)  Wprowadzenie przepisu art. 156 ust. 3a  umożliwi wykonywanie zawodu pracownika socjalnego przez wszystkie osoby,  które przed dniem 1 maja 2004 r., tj. przed dniem wejścia w życie ustawy  z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej rozpoczęły lub kontynuowały studia wyższe licencjackie lub magisterskie na jednym z kierunków: pedagogika, psychologia, politologia lub socjologia, uprawniających do wykonywania zawodu pracownika socjalnego przed wejściem w życie przepisów nowej ustawy. Dotyczy to zatem osób, które w dniu wejścia w życie ustawy już kontynuowały studia licencjackie lub magisterskie (począwszy od I i II semestru) i ukończyły te studia po wejściu w życie przepisów nowej ustawy. Przepis art. 156 ust. 3 ogranicza dostęp do wykonywania zawodu pracownika socjalnego, w związku z określeniem zawitego 3,5 rocznego terminu ukończenia studiów, a tym samym nie uwzględnia absolwentów jednolitych pięcioletnich studiów magisterskich, którzy rozpoczęli naukę w roku akademickim 2003/2004 pod rządami przepisów poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 listopada 1990 roku   o pomocy społecznej (Dz. U. z 1998 r. Nr 64, poz. 414, z późn. zm.). Z kolei absolwenci studiów licencjackich rozpoczętych  przed wejściem w  życie przepisów nowej ustawy, w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej nie byli w ogóle uwzględnieni w zakresie dopuszczenia do wykonywania zawodu pracownika socjalnego, pomimo przysługującego im w tym zakresie uprawnienia na mocy przepisów poprzednio obowiązującej ustawy o pomocy społecznej. Rzecznik Praw Obywatelskich w swoim wystąpieniu do Ministra Pracy i Polityki Społecznej wskazał celowość wprowadzenia przepisów  rozszerzających prawo do wykonywania zawodu pracownika socjalnego na zasadach praw nabytych w odniesieniu do wszystkich absolwentów, którzy rozpoczęli studia licencjackie  lub magisterskie pod rządami starej ustawy o pomocy społecznej, dopuszczającej absolwentów ww. kierunków studiów do wykonywania zawodu pracownika socjalnego.

2. Art. 2 Zmiana do art. 833 § 6  kodeksu postępowania cywilnego  polega  na dodaniu do katalogu świadczeń nie podlegających egzekucji cywilnej świadczeń z pomocy społecznej. Z napływającej do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej korespondencji wynika, że komornicy coraz częściej podejmują działania zmierzające do zajmowania świadczeń z  pomocy społecznej, które mają co do zasady zapewnić osobie środki gwarantujące możliwość utrzymania siebie i swojej rodziny na minimalnym poziomie. Zaproponowana zmiana jednoznacznie wskaże,  że  świadczenia  z  pomocy społecznej nie podlegają egzekucji cywilnej.

3. Art. 3  Zmiany do art. 8 i 10 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji mają podobny charakter do zaproponowanych zmian do kodeksu postępowania cywilnego i polegają na dodaniu do katalogu  świadczeń nie podlegających egzekucji administracyjnej  świadczeń z pomocy społecznej. Również w przypadku egzekucji administracyjnej  zdarzają się coraz częściej przypadki  podejmowania  działań zmierzających do zajmowania  świadczeń z pomocy społecznej. Zaproponowana zmiana jednoznacznie wskaże, że świadczenia z  pomocy społecznej nie podlegają egzekucji administracyjnej. Dotychczasowy przepis wyłączał w ograniczonym zakresie jedynie egzekucję z zasiłku stałego z pomocy społecznej. 

4. Art. 4 Zmiana do ustawy o postępowaniu w sprawach nieletnich polega na wykreśleniu § 2 z art. 82, który jest upoważnieniem do wydania przez ministra właściwego do spraw zabezpieczenia społecznego w porozumieniu z Ministrem Sprawiedliwości rozporządzenia określającego szczegółowy sposób i tryb kierowania, przyjmowania, przenoszenia, zwalniania i pobytu nieletnich w domach pomocy społecznej oraz form opieki, a także organu odpowiedzialnego za kierowanie nieletnich do odpowiednich domów. Upoważnienie to nie zostało wykonane ze względu na niebezpieczeństwo powstania nadmiaru regulacji w zakresie trybów kierowania do domów pomocy społecznej  (na  podstawie  ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej uregulowano kierowanie do domu pomocy społecznej na wniosek osoby zainteresowanej lub jej przedstawiciela ustawowego, na podstawie ustawy o ochronie zdrowia psychicznego - kierowanie na mocy orzeczenia sądowego).  Część zagadnień zawartych we wskazanym upoważnieniu ma charakter materii ustawowej (przenoszenie, zwalnianie z domów pomocy społecznej, organ odpowiedzialny). Inne z kolei – np. standardy opiekuńcze - są uregulowane w rozporządzeniu z dnia 19 października 2005 r.w sprawie domów pomocy społecznej (Dz. U. Nr 217, poz. 1837). Rezygnacja ze wskazanego upoważnienia zwiększy przejrzystość przepisów w tym zakresie. 

5. Art. 5 Art. 225 § 4 Kodeksu karnego poszerza katalog podmiotów chronionych przy wykonywaniu czynności służbowych, tworząc  nowy typ przestępstwa udaremniania lub utrudniania czynności służbowych osobie, o której mowa w art. 127 ustawy o pomocy społecznej, która przeprowadza w imieniu i z upoważnienia wojewody postępowanie  kontrolne w jednostkach organizacyjnych pomocy społecznej. Przedmiotem ochrony jest tu zapewnienie prawidłowość przeprowadzanych służbowych czynności kontrolnych w zakresie pomocy społecznej. Czynność  sprawcza  polega w obu wypadkach na udaremnianiu lub utrudnianiu kontroli lub czynności służbowej. Udaremnianiem jest całkowite uniemożliwienie wykonania czynności, zaś utrudnianiem - powodowanie zakłóceń w jej przebiegu. Wprowadzenie powyższego uregulowania zwiększy skuteczność czynności kontrolnych wykonywanych przez inspektorów w placówkach całodobowych prowadzonych w ramach działalności gospodarczej lub statutowej. Przepis ten zwiększy również poczucie bezpieczeństwa inspektorów dokonujących kontroli. W obecnym stanie prawnym osoby prowadzące placówki bezkarnie mogą udaremniać i utrudniać kontrolę  w placówkach, w których przebywają osoby  niepełnosprawne, przewlekle chore  lub w podeszłym wieku. Utrudnianie czy wręcz udaremnianie prowadzenia kontroli w skrajnych sytuacjach może uniemożliwić przeciwdziałanie sytuacjom, w których występuje zagrożenie życia bądź zdrowia starszych czy też chorych osób.  Przypadki udaremniania lub utrudniania przeprowadzenia kontroli (np. szczucie psami, zamykania bramy wejściowej do obiektu, nie wpuszczanie do wszystkich pomieszczeń w obiekcie itp.) wielokrotnie zgłaszali do Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej  inspektorzy wojewódzcy, którzy byli bezsilni wobec takiego postępowania osób prowadzących kontrolowane placówki.   

6. Art. 6 Konieczność dokonania zmian w ustawie o rencie socjalnej wynika z wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 listopada 2007 r. sygn. akt U 8/05 (Dz.U. Nr 211, poz. 1548), który orzekł, iż  § 43 ust. 2 i 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń (Dz. U. Nr 10, poz. 49, z 1988 r. Nr 10, poz. 73 oraz z 1990 r. Nr 68, poz. 402) w zakresie, w jakim przepisy te odnoszą się do wypłat renty socjalnej z powodu niepełnosprawności umysłowej osobom pełnoletnim, które nie mają przedstawiciela ustawowego, oraz w zakresie, w jakim odnoszą się do opiekunów faktycznych tych osób i do organów administracji państwowej stopnia podstawowego, zobowiązanych przez organ rentowy do wystąpienia do sądu o ustanowienie opiekuna lub kuratora dla osoby uprawnionej do renty, są niezgodne z art. 30 i art. 31 w związku z art. 2 oraz art. 92 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej i nie są niezgodne z art. 32 ust. 1 Konstytucji. Proponowana zmiana wprowadza, poprzez odwołanie  do  odpowiednich  przepisów  ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (art. 131 ust. 2), zasady analogiczne jak w przypadku rent rodzinnych. Rentę socjalną przysługującą osobie pełnoletniej, która nie jest ubezwłasnowolniona, organ rentowy wypłaci - na wniosek tej osoby - osobie, która sprawowała opiekę nad wnioskodawcą przed osiągnięciem pełnoletności, po uprzednim pouczeniu o okolicznościach rodzących obowiązek zwrotu nienależnego świadczenia. 

7. Art.7. W wyniku nowelizacji ustawy o pomocy społecznej (ustawa z dnia 8 grudnia 2006 r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej  - Dz. U. z  2006 r. Nr 249, poz. 1831) został wprowadzony przepis przejściowy regulujący sytuację prawną placówek nie spełniających określonych standardów. Standardy określone w art. 68 ust. 4  oraz ust. 5 pkt 3 muszą być osiągnięte najpóźniej  do  31 grudnia 2010  r. Zmiana zaproponowana w art. 7 precyzuje, iż zezwolenia w powyższej sytuacji powinny być wydawane na czas określony, nie dłuższy niż do czasu zakończenia okresu przejściowego. 

8. Art. 8  wprowadza przepis przejściowy w zakresie dochodzenia do wymaganego minimalnego standardu zatrudnienia inspektorów wojewódzkich   do dnia 1 stycznia 2012 roku.

9. Art.9 wprowadza przepis przejściowy (trzy miesięczny od wejścia w  życie ustawy)  na zebranie odpowiednich dokumentów i zawieszenie tablicy informacyjnej na budynku, w którym prowadzona jest działalność przez podmioty prowadzące placówki zapewniające całodobową opiekę osobom niepełnosprawnym, przewlekle chorym lub osobom w podeszłym wieku.

10. Projekt zakłada, że  ustawa wejdzie w życie  po upływie 14 dni od dnia ogłoszenia.